منجلیخ ترازو

منجلیخ = منجنه + لیخ = اهرم فشار برای کشیدن آب

در بناب، در فصل تابستان کنار رود خاموش «سپی چای»، (صوفی)، ذهن‌های بیدار، از دل نیاز، ابزاری آفریدند به نام منجلیخ؛ واژه‌ای که در تار و پود آن، روش برداشت آب و خِرَدِ بومی به‌هم تنیده‌اند. منجلیخ: ساخته‌ای برخاسته از درک ضرورت، که نشان می‌دهد چگونه انسان، در مواجهه با محدودیت، به خلاقیت پناه می‌برد. در روزگاری نه‌چندان دور، که تابستان‌ها در «بناب» بی‌آب می‌گذشت و کشاورزان دل‌نگرانِ عطش زمین بودند، آب‌های زیرزمینی آخرین امید بودند. منجلیخ، حاصل همین امید است؛ ابزار مهار آب، با دست‌هایی بی‌ادعا، با اندیشه‌هایی ژرف. اگر امروز سخن از مصرف هوشمندانه آب می‌گوییم، منجلیخ نمادی از آن است: نه اسراف، نه اتلاف، بلکه تلاش برای بهره‌برداری اندیشمندانه از منابعی که روزی بی‌پایان می‌نمودند، اما امروز شکننده‌تر از همیشه‌اند.

تولیخ: یکی از اجزا منجلیخ است، سطل چرمی از پوست گاو یا گوسفند، چه بعد از خیس شدن آب بیشتری جا می گیرد. تولیخ = تو+ لیخ = توی آب، درون آب. لیخ لیخ = ظرفی لبریز از آب، که ناپایدارانه حرکت می‌کند. سولیخ: سو + لیخ = سوی آب= چوبی که سطل آب را به سوی چاه می برد چالیخ: چا (چالش) + لیخ (آب)= نمادی از تلاش انسان در مواجهه با غرق شدن در آب یا بحران آب. هر یک از این واژه‌ها، نه فقط اسم، قصه‌ای‌ست از پیوند زندگی، زبان و زمین. منجلیخ؛ حافظه‌ای که باید ثبت شود.

پروژه منجلیخ ترازو در محوطه گرمابه تاریخی حاج فتح الله توسط شهرداری بناب در سال 1404 اجرا شده است.